Rynek poligraficzny
Czasopisma
Książki
Opakowania
Akcydensy
Reklama zewnętrzna
Specjalne zastosowania
Usługi, maszyny, materiały

Wpływ zadruko- wanych opakowań

na żywność i kosmetyki

Poniższy artykuł przedstawia podstawowe obowiązki producentów zadrukowanych opakowań z tworzyw sztucznych, papieru i tektury przeznaczonych do kontaktu z żywnością i kosmetykami.

Omówione będą przepisy Unii Europejskiej i Polski w tym zakresie, opisane zostaną składniki farb wzbudzające największe obawy zdrowotne, podane podstawowe różnice pomiędzy właściwościami tworzyw sztucznych i papieru. Pominięte zostaną rozważania dotyczące opakowań farmaceutycznych, artykułów dla niemowląt i małych dzieci, a także wymagania wobec farb i lakierów zawarte w rozporządzeniu REACH.

Dokument podstawowy

Rozporządzenie (WE) nr 1935/2004[1] jest podstawowym aktem prawnym regulującym rynek materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością na terenie Unii Europejskiej. Zgodnie z artykułem 2. do przestrzegania zawartych w nim przepisów zobowiązani są wszyscy przedsiębiorcy zajmujący się produkcją, przetwarzaniem oraz dystrybucją materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. W artykule 3. podano, że żaden materiał i wyrób przeznaczony do kontaktu z żywnością nie może stanowić zagrożenia dla zdrowia człowieka, powodować niemożliwych do przyjęcia zmian w składzie żywności, powodować pogorszenia jej cech organoleptycznych, a jego oznakowanie, reklama i sposób prezentowania nie powinny wprowadzać konsumentów w błąd. W dalszej części artykułu zostanie pokazane, w jaki sposób można wykazać zgodność zadrukowanego materiału z wymienionymi wymaganiami. Artykuł 16. nakłada obowiązek wystawiania deklaracji zgodności, która stanowi dokument potwierdzający dopuszczenie danego materiału lub wyrobu do kontaktu z żywnością.

Zasady dobrej praktyki produkcyjnej

Rozporządzenie (WE) nr 2023/2006[2] podaje zasady dobrej praktyki produkcyjnej w odniesieniu do wszystkich materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. O ile samo rozporządzenie nie podaje konkretnej normy lub systemu jakości, jaki powinien być stosowany w zakładzie, to podaje wymagania, jakie przyjęty system powinien spełniać:

  • zapewnienie jakości obejmujące odpowiednią liczbę personelu, adekwatną do skali produkcji i stawianych wymagań; posiadanie przez zakład odpowiedniego wyposażenia technicznego; posiadanie odpowiednich świadectw, szkoleń i innych dokumentów poświadczających wszystkie wymienione elementy,
  • zapewnienie zgodności procedury nabywania materiałów wyjściowych z ustalonymi wcześniej kryteriami; opisanie w instrukcjach, procedurach itp. wszystkich operacji wykonywanych w czasie procesu produkcyjnego,
  • funkcjonowanie w przedsiębiorstwie systemu kontroli jakości, który wskazuje, wprowadza i egzekwuje wprowadzenie środków naprawczych po zauważonych niedociągnięciach w przestrzeganiu dobrej praktyki produkcyjnej,
  • nadzorowanie i archiwizowanie w formie papierowej lub elektronicznej wszystkich dokumentów: deklaracji zgodności, świadectw jakości itp. surowców i produktów pośrednich wykorzystanych do produkcji finalnego wyrobu na wszystkich etapach produkcji, dokumentowanie wykonanych czynności procesowych na każdym etapie produkcji.

Z punktu widzenia niniejszego artykułu kluczowe znaczenie ma załącznik do rozporządzenia zawierający szczegółowe zasady dobrej praktyki produkcyjnej. Opisuje on wymagania stawiane farbom drukarskim stosowanym do zadrukowywania materiałów i wyrobów do kontaktu z żywnością po stronie niemającej z nią kontaktu. Wymagania składają się z trzech elementów:

  • zadrukowana powierzchnia nie może mieć bezpośredniego kontaktu z żywnością - warunek ten nie dotyczy druku wykonanego np. barwnikami spożywczymi,
  • składniki farb nie mogą migrować przez podłoże wskutek odbicia się w stosie lub być w stężeniach przekraczających dopuszczalne poziomy określone w rozporządzeniu (WE) nr 1935/2004,
  • opisana wyżej sytuacja nie może mieć miejsca również w czasie transportu i przechowywania.

Producenci farb, jak np. Sun Chemical, rywalizują, wprowadzając na rynek produkty charakteryzujące się uniwersalnością zastosowań technologicznych, wyrazistością i nasyceniem barw, a przede wszystkim niską migracją

Materiały i wyroby z tworzyw sztucznych

Najważniejszym dokumentem dotyczącym materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością jest rozporządzenie (UE) nr 10/2011[3]. W załączniku I i II wymienia ono listę substancji dozwolonych do stosowania przy produkcji tworzyw sztucznych. W załączniku III są wymienione płyny modelowe imitujące żywność stosowane do badania migracji globalnej i specyficznej. Załącznik IV podaje wzór deklaracji zgodności, która została omówiona w rozdziale dziewiątym. Załącznik V zawiera opis warunków badania migracji specyficznej i globalnej.

Papier i tektura

W przeciwieństwie do tworzyw sztucznych wymagania dotyczące tych materiałów nie zostały uregulowane na poziomie UE. W związku z tym można stosować prawo krajów członkowskich UE lub inne wymagania. Najczęściej stosuje się wytyczne branżowe, tzw. wytyczne CEPI (The Confederation of European Paper Industries)[4] lub zalecenia XXXVI niemieckiego urzędu ds. oceny ryzyka BFR[5]. Oba dokumenty dopuszczają stosowanie zadrukowanych i/lub barwionych w masie opakowań z papieru i tektury do bezpośredniego i pośredniego kontaktu z żywnością pod warunkiem nieprzesączania się składników farb do żywności. Można powiedzieć, że badanie przesączania jest wzrokową oceną migracji barwnych składników farb. Jednak może to nie wystarczyć do oceny migracji składników niewidocznych gołym okiem, np. fotoinicjatorów. Podstawową różnicą pomiędzy wyrobami wykonanymi z papieru i tektury a tymi z tworzyw sztucznych jest brak właściwości barierowych papieru. O ile tworzywo sztuczne potrafi zatrzymać wiele substancji chemicznych, o tyle większość substancji, które wchłonie papier, może migrować do żywności. Wśród materiałów dotychczas wycofanych z użytkowania, a znalezionych w żywności należy wymienić nasycone alifatyczne i aromatyczne oleje mineralne MOSH i MOAH stosowane jako rozpuszczalniki oraz benzofenon stosowany jako fotoinicjator.

Dopuszczalne zanieczyszczenia i ilości śladowe

Załącznik I rozporządzenia (WE) nr 1223/2009[6] w części A w punkcie 4. wymaga informacji o zanieczyszczeniach i ilościach śladowych obecnych w kosmetyku substancji niedozwolonych, dowodów na to, że ich uniknięcie jest niemożliwe ze względów technicznych oraz istotnych informacji o właściwościach materiału, z którego wykonano opakowanie, w szczególności dotyczących jego czystości i stabilności. Rozporządzenie nie podaje żadnych informacji na temat sposobu badania opakowań i limitów zawartości substancji użytych do produkcji opakowań. Nie zostały również opisane metody określania stabilności opakowań. W związku z tym część producentów i użytkowników opakowań kosmetycznych przyjęła wymagania stawiane opakowaniom farmaceutycznym, część producentów przyjęła wymagania stawiane opakowaniom spożywczym. Z tego powodu 25 listopada 2013 r.  Komisja Europejska opublikowała Decyzję Wykonawczą do rozporządzenia, która zostanie omówiona poniżej.

Opakowanie a bezpieczeństwo kosmetyków

W decyzji wykonawczej Komisji w sprawie wytycznych dotyczących załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 1223/2009[7] omówiono trzy aspekty dotyczące bezpieczeństwa kosmetyków mające powiązanie z opakowaniem:

  • wyjaśniono pojęcie zanieczyszczenia i ilości śladowych,
  • wyjaśniono pojęcie dowodów na to, że uniknięcie substancji niedozwolonych jest niemożliwe ze względów technicznych,
  • uściślono istotne informacje o właściwościach materiału, z którego wykonano opakowanie.

Zanieczyszczenia są to niezamierzone substancje obecne w surowcach. Dokonano rozdzielenia ilości śladowej na ilość śladową i ilość śladową substancji niedozwolonej. Ilość śladowa jest to niewielka ilość niezamierzonej substancji w produkcie gotowym. Ilości śladowe należy oceniać pod względem bezpieczeństwa produktu gotowego. W przypadku obecności ilości śladowych substancji niedozwolonych należy przedstawić dowody na to, że ich uniknięcie jest niemożliwe ze względów technicznych. Obecność ilości śladowej można stwierdzić na podstawie dokumentów przekazanych przez dostawcę opakowania lub na podstawie analiz fizyko-chemicznych. Jako wartości graniczne tych substancji można przyjąć wartości graniczne podane w innych aktach prawnych. Zgodnie z punktem 3.4.1 załącznika do decyzji w przypadku ilości śladowych substancji niedozwolonych, dla których nie ma stężeń granicznych określonych w przepisach, ale które mogą wpływać na bezpieczeństwo konsumentów, oceny musi dokonywać osoba przeprowadzająca ocenę bezpieczeństwa. W przypadku ilości śladowych substancji niedozwolonych nie wystarczy tylko dokonać analizy opisanej powyżej, lecz zgodnie z punktem 3.4.2 załącznika do decyzji producent kosmetyku musi przedstawić dowody na to, że nie można uniknąć takiej obecności ze względów technicznych. W tym celu należy wykorzystać wszelkie niezbędne środki. Obecność ilości śladowych substancji niedozwolonych należy utrzymywać na najniższym rozsądnie osiągalnym poziomie, przy uwzględnieniu dobrych praktyk produkcji. Decyzję i odpowiedzialność za dopuszczenie kosmetyku zawierającego ilości śladowe substancji niedozwolonej ponosi osoba przeprowadzająca ocenę bezpieczeństwa. Po raz pierwszy jasno, choć tylko w formie sugestii, a nie nakazu dopuszczono stosowanie wymagań stawianych materiałom i wyrobom przeznaczonym do kontaktu z żywnością. Z tego powodu bezpieczeństwo zadrukowanych opakowań do kosmetyków włączono do niniejszego artykułu.

Odpady opakowaniowe, recykling i metale ciężkie

Wiele różnych obowiązków dotyczących opakowań i odpadów opakowaniowych. nakłada na podmioty gospodarcze dyrektywa 94/62/WE[8]. Zgodnie z punktem 2. artykułu 1. jej celem jest zapobieganie powstawaniu odpadów opakowaniowych, dążenie do wielokrotnego użytku opakowań, recyklingu oraz innych form odzysku odpadów opakowaniowych, a co za tym idzie - zmniejszenia ilości ostatecznie unieszkodliwianych odpadów. Najważniejszym wymiernym obowiązkiem producenta opakowań jest wykazanie braku obecności metali ciężkich takich jak ołów, kadm, rtęć i chrom VI+ w końcowym produkcie w ilości większej niż 100 mg/kg końcowego wyrobu.

Farby drukarskie do zadruku opakowań

Zarówno farby drukarskie, jak i lakiery stosowane do zadrukowywania platynek muszą być dopuszczone do pośredniego kontaktu z żywnością, innymi słowy - muszą to być farby specjalnie przeznaczone do drukowania opakowań spożywczych. Ten fakt powinien odnotować producent/dostawca farb jasno i precyzyjnie w deklaracji zgodności, podając jednocześnie przepisy, których spełnienie deklaruje. W związku z brakiem regulacji prawnych na poziomie Unii Europejskiej stosuje się prawo krajów członkowskich UE lub inne istniejące przepisy. W praktyce wszyscy producenci farb drukarskich stosują zalecenia Europejskiego Stowarzyszenia Producentów Farb Drukarskich (EuPIA)[9]. Z kolei zalecenia są oparte o załącznik 6 do rozporządzenia szwajcarskiego RS 817.023.21 (Swiss Ordinance)[10], w którym Szwajcaria uregulowała między innymi dopuszczalny skład farb drukarskich. Zasadniczo farby stosowane do zadrukowywania opakowań można podzielić na farby rozpuszczalnikowe zawierające rozpuszczalniki organiczne i farby utrwalane promieniowaniem UV zawierające fotoinicjatory.

Wykazanie zgodności zadrukowanych materiałów do kontaktu z żywnością i kosmetykami z wymienionymi wyżej przepisami

Uniwersalna zasada mająca zastosowanie do wszystkich wymienionych aktów prawnych i wymagań opiera się na otrzymaniu od dostawców farb i podłoży przeznaczonych do zadrukowywania stosownych deklaracji, np. dotyczących zawartości metali ciężkich. Niestety, taki sposób postępowania opiera się tylko na zaufaniu i dokumentach, nie jest poparty żadnymi obiektywnymi wynikami badań. Ponadto w przypadku druku zgodność końcowego wyrobu z wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa zdrowotnego końcowego wyrobu zależy w znacznym stopniu od samego wykonania zadruku, na który nie mają wpływu dostawcy farb i podłoża.

Drugim sposobem wykazania zgodności produktu z wymaganiami jest wykonanie stosownych badań. W dalszej części artykułu ten sposób zostanie opisany dokładnie w rozbiciu na poszczególne parametry.

Limit zawartości metali ciężkich

Najprostsze jest wykazanie zgodności z dopuszczalnym limitem zawartości metali ciężkich podanym w dyrektywie 94/62/WE[8]. Potencjalnym źródłem zanieczyszczenia metalami ciężkimi jest zastosowanie w produkcji pigmentów nieorganicznych opartych na kolorowych solach i tlenkach metali ciężkich, np. solach kadmu, chromu itp. Drugim źródłem jest skażenie przypadkowe w trakcie transportu, pakowania zarówno surowców, jak i gotowego produktu. Ze względu na przypadkowość takiego zanieczyszczenia raczej nie jest możliwe ustalenie jego źródła. Pośrednim sposobem ochrony przed tego rodzaju zdarzeniem jest stosowanie w zakładzie dobrej praktyki produkcyjnej i systemu kontroli jakości. Wykazanie braku obecności metali ciężkich w końcowym wyrobie polega na roztworzeniu próbki materiału w mieszaninie kwasów i analizie roztworzonej próbki przy pomocy np. atomowej spektroskopii absorpcyjnej. W przypadku badania zawartości chromu VI+ opisana metoda nie pozwala na oznaczenie samego chromu VI +, ale najczęściej wystarczające jest wykazanie braku obecności chromu całkowitego, choć warto pamiętać, że istnieją również techniki pozwalające na oznaczenie tylko chromu VI+.

Pogorszenie cech organoleptycznych żywności

i migracja składników farb

W rozporządzeniach nr 1935/2004[1], 2023/2006[2], 10/2011[3], 1223/2009[6] wykazanie zgodności z normami gotowego wyrobu polega na udowodnieniu braku pogorszenia cech organoleptycznych żywności mającej kontakt z zadrukowanym opakowaniem oraz braku migracji składników farb i składników samego materiału opakowaniowego do żywności lub płynów modelowych imitujących żywność.

Migracja globalna odnosi się tylko do materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych. Obejmuje sumę składników nielotnych, jakie zostaną wymyte z materiału przez płyny modelowe imitujące żywność. Ze względu na obecność farb zawsze na zewnętrznej stronie opakowania lub pomiędzy warstwami folii, z punktu widzenia opakowań zadrukowanych migracja globalna ma mniejsze znaczenie niż migracja specyficzna pojedynczych związków chemicznych lub grup związków pochodzących z farb drukarskich.

Badania pogorszenia cech organoleptycznych żywności dokonuje się poprzez analizę sensoryczną. Polega ono na określeniu stopnia przekazywania smaku i zapachu przez opakowanie do żywności. Badanie jest wykonywane na grupie przeszkolonych osób, które smakują i wąchają próbki żywności po kontakcie z ocenianym materiałem. Jako żywność stosuje się wodę pitną, czekoladę, masło, laktozę itp. Istnieje również możliwość wykonania analizy na produkcie spożywczym dostarczonym przez klienta. Wynikiem badania jest ocena liczbowa i opisowa np.: 1 - ledwo wyczuwalne odchylenie zapachowe/smakowe. Niestety nigdzie nie jest zdefiniowane, jaki wynik analizy sensorycznej jest nieakceptowalny. Na przykład wynik 3 - znaczące odchylenie zapachowe/smakowe może być zupełnie dobre dla opakowania do farby do włosów, ale zupełnie nieakceptowalne dla opakowania na ptasie mleczko. W związku z tym jedynym rozwiązaniem jest określenie na etapie podpisywania umowy z dostawcą/odbiorcą opakowań konkretnej wartości analizy sensorycznej.

Analiza sensoryczna jest kluczowym parametrem z punktu widzenia drukarni. Za zdecydowaną większość problemów ze skażeniem produktów spożywczych obcym smakiem lub zapachem odpowiadają farby drukarskie. Przyczyną może być zbyt krótki czas schnięcia farby, zbyt duża ilość farby lub duża wrażliwość danego produktu spożywczego na dany typ farb. Duże znaczenie ma stosowanie specjalnych farb niskomigracyjnych, dedykowanych specjalnie do rynku opakowań spożywczych.

Uzupełnieniem analizy sensorycznej może być wykonanie badania migracji lub emisji z powierzchni lotnych związków organicznych (VOC). Analiza VOC jest oparta na chromatografii gazowej z detektorem spektrometrii mas i pozwala nie tylko na identyfikację związków chemicznych, ale również w wielu przypadkach na określenie ich ilości. W połączeniu z informacjami o zastosowanym podłożu, farbach i lakierach pozwala często na jednoznaczne wskazanie przyczyny negatywnego smaku i zapachu przekazywanego z opakowania do żywności.

Migracja specyficzna jest obok analizy sensorycznej najważniejszym badaniem potwierdzającym spełnienie wymagań zdrowotnych przez opakowania zadrukowane. Jednocześnie jest to najdroższa część badań.

Pierwszym punktem w procesie badawczym jest precyzyjne określenie przeznaczenia zadrukowanego wyrobu. Tutaj niezbędna jest współpraca pomiędzy dostawcą opakowań a odbiorcą. Przed badaniem migracji specyficznej należy podać albo konkretny rodzaj żywności: np. masło, czekolada, cukier, sok owocowy, albo jak najdokładniej opisać żywność: stan skupienia: suchy, ciekły, mrożony; zawartość tłuszczu, wody i alkoholu etylowego, pH. Następnie należy opisać sposób pakowania i przechowywania żywności: żywność pakowana i przechowywana w temperaturze pokojowej do czterech miesięcy, żywność pakowana w temperaturze pokojowej i zamrażana na okres do 18 miesięcy itp. Jeżeli producent folii lub opakowania nie może określić końcowego przeznaczenia wyrobu, przyjmuje się warunki najbardziej szerokie, np. każdy rodzaj żywności przechowywany w temperaturze pokojowej lub niższej powyżej sześciu miesięcy.

Kolejnym krokiem jest wytypowanie substancji, które należy oznaczyć. Do tego celu niezbędne są deklaracje zgodności. Dla folii i laminatów z tworzyw sztucznych wzór deklaracji zgodności podaje załącznik IV rozporządzenia (UE) nr 10/2011[3]. Deklaracje dla pozostałych materiałów wyglądają podobnie. Wystawca deklaracji wymienia w niej substancje, które posiadają limity migracji specyficznej, lub podaje informacje, że takich substancji nie ma. Bez tego nie można ustalić zakresu migracji specyficznej. W przypadku składników farb poważnym problemem, który wydłuża czas badań nawet do kilku miesięcy, jest poufność danych. Jedynym i najczęściej stosowanym sposobem postępowania jest podpisanie umowy o poufności pomiędzy laboratorium wykonującym badania a dostawcą/producentem farb.

Na końcu badania zleceniodawca, czyli producent folii, laminatu czy materiału zadrukowanego, otrzymuje sprawozdanie, na którym zamiast konkretnej substancji są podane oznaczenia literowe, wartość migracji oraz określenie, czy limit migracji jest spełniony, czy nie. Oczywiście powyższe ograniczenia dotyczą tylko badań komercyjnych i nie dotyczą kontroli urzędowej, która ma prawo zażądać ujawnienia użytych substancji. Należy wyraźnie podkreślić, że deklaracji zgodności nie zastępują karty techniczne, w których podawane są właściwości użytkowe i przetwórcze farb i folii, oraz karty charakterystyki zawierające informacje o bezpieczeństwie stosowania danych wyrobów.

Ostatnim krokiem jest wykonanie badań i interpretacja otrzymanych wyników. We wszystkich przypadkach należy wykonać badanie migracji do płynów modelowych żywności. Nie wdając się w szczegóły, można przyjąć, że dla materiałów przeznaczonych do każdego rodzaju żywności badanie wykonuje się, wykorzystując 10-procentowy etanol, 3-procentowy kwas octowy oraz olej roślinny lub w jego zastępstwie izooktan lub 95-procentowy etanol. Do pomiarów stosuje się wysokosprawną chromatografię cieczową HPLC z detektorami spektrofotometrycznymi, fluorescencyjnymi i spektroskopii mas. Zastosowanie ma również chromatografia gazowa GC z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym FID oraz spektroskopii mas MS.

Otrzymane wyniki porównuje się z limitami migracji specyficznej. Związki ujęte w rozporządzeniu (UE) nr 10/2011 porównuje się z limitami wymienionymi w załącznikach I i II rozporządzenia[3], natomiast np. fotoinicjatory z wytycznymi EuPIA[8]. W przypadku opakowań z papieru i tektury nie można stosować ciekłych płynów modelowych i dlatego badania można wykonać na dwa sposoby. Pierwszy polega na wykonaniu migracji do modyfikowanego tlenku polifenylenu (MPPO), Tenaksu. Niestety, wielu substancji wchodzących w skład farb nie można oznaczyć w ten sposób. Dlatego można zastosować drugi sposób polegający na oznaczeniu składników farb w całej masie papieru i na tej podstawie wykazać spełnienie dopuszczalnego limitu migracji.

Adam Fotek

Pracownik J.S. Hamilton Poland S.A. Specjalizacja w dziedzinie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych do kontaktu z żywnością. Posiada wiedzę i doświadczenie w zakresie przepisów prawa europejskiego i polskiego oraz metod badawczych opakowań do żywności. Autor i współautor publikacji oraz wdrożeń metod badań materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Uczestnik projektów badawczo-rozwojowych finansowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Trener i doradca w zakresie materiałów i wyrobów do kontaktu z żywnością. W latach 2005-2013 pracownik Centralnego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Opakowań.

W przypadku opakowań spożywczych wykonanie badań i spełnienie limitów migracji specyficznej nie jest zbyt trudne. Często produkuje się długie serie tych samych opakowań. W przypadku opakowań kosmetycznych jest dokładnie na odwrót, są to często krótkie serie bardzo kolorowych opakowań zawierających liczne zdobienia. W tym przypadku producent farby może wręcz wykluczyć spełnianie przez nią wymagań stawianych farbom do druku opakowań spożywczych, np. z powodu obecności wysokomigrujących fotoinicjatorów.

Podsumowanie

W artykule nakreślono podstawowe wymagania stawiane opakowaniom zadrukowanym przeznaczonym do kontaktu z żywnością i kosmetykami. Problem bezpieczeństwa zdrowotnego takich opakowań będzie narastał. Powodem tego jest coraz większa troska o zdrowie konsumentów oraz rozwój technik analitycznych umożliwiających oznaczanie coraz bardziej skomplikowanych substancji na coraz niższych poziomach. Odpowiedzią producentów i użytkowników farb jest wprowadzanie udoskonalonych farb niskomigracyjnych i doskonalenie technik drukarskich np. przez zmniejszanie ilości użytych farb.

W artykule przedstawiono zalecenia i wytyczne dotyczące zadrukowanych materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych, papieru i tektury przeznaczonych do kontaktu z żywnością i kosmetykami. Opisano zasady badań migracji składników farb drukarskich z opakowań do płynów modelowych imitujących żywność. Przedstawiono stan prawny na sierpień 2014 roku.

Adam Fotek, J.S. Hamilton Poland S.A.

Przypisy

  • Rozporządzenie (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r.  w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG.
  • Rozporządzenie (WE) nr 2023/2006 z dnia 22 grudnia 2006 r.  w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej w odniesieniu do materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
  • Rozporządzenie Komisji (UE) nr 10/2011 z dnia 14 stycznia 2011 r.  w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przezna- czonych do kontaktu z żywnością.
  • Wytyczne branżowe dotyczące zgodności materiałów i wyrobów z papieru i tektury przeznaczonych do kontaktu z żywnością, wydanie z 2 września 2012 r. 
  • The Federal Institute for Risk Assessment XXXVI. Paper and board for food contact.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.  dotyczące produktów kosmetycznych.
  • Decyzja Wykonawcza Komisji w sprawie wytycznych dotyczących załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 dotyczącego produktów kosmetycznych.
  • Dyrektywa 94/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 1994 r.  w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych.
  • EuPIA Suitability List of Photo-Initiators for Low Migration UV Printing Inks and Varnishes. June 2010.
  • Annex 6 of the Ordinance of the FDHA on articles and materials of 23 November 2005 (RS 817.023.21), lists of permitted substances for the manufacture of packaging inks, subject to the requirements set out therein.